Grafika, białe tło z granatową kreską, czarnym napisem Psychiatria - Zespół Aspergera i logo Medicana Centrum Terapii Medyczna Marihuana w lewym dolnym rogu.
Zespół Aspergera

Zespół Aspergera. Przyczyny, objawy, leczenie zaburzenia.

Publikacja: 12 stycznia, 2021

Aktualizacja: 4 listopada, 2021

Zespół Aspergera nie utrudnia codziennego funkcjonowania w znacznym stopniu, dlatego często pozostaje nierozpoznany. Nie powoduje opóźnień w rozwoju poznawczym dziecka czy upośledzenia umysłowego, jednak wpływa na jego zdolności społeczne i motoryczne.

Weryfikowane przez:

Zespół Aspergera zalicza się do zaburzeń spektrum autyzmu o łagodnym przebiegu.

Istnieją podejrzenia, że zespół Aspergera ma związek z nieprawidłowym poziomem endokannabinoidów w organizmie. Trudności w nawiązywaniu kontaktów społecznych często powodują u chorych stres, ataki paniki lub depresję. Dlatego coraz częściej specjaliści zalecają włączenie medycznej marihuany do terapii osób z zespołem Aspergera. Zwłaszcza CBD przynosi obiecujące rezultaty, co potwierdzają kolejne badania. 

Zespół Aspergera – charakterystyka

Zespół Aspergera nazywany jest również syndromem lub zaburzeniem. Po raz pierwszy opisał go w 1944 roku Hansa Aspergera – od jego nazwiska wywodzi się nazwa choroby. Zaliczany jest do spektrum autyzmu, jednak rozwój umysłowy i poznawczy chorego przebiega prawidłowo. Schorzenie uwidacznia się dopiero w kontaktach międzyludzkich i trudnościach w przystosowaniu do norm społecznych.

Zespół Aspergera należy do łagodnych zaburzeń rozwoju. Niektórzy specjaliści uznają go za rodzaj autyzmu wysokofunkcjonującego, czyli umożliwiającego samodzielne funkcjonowanie w społeczeństwie. Charakterystyczną cechą osób z ZA jest niemal obsesyjne zainteresowanie konkretną dziedziną nauki. Nierzadko okazują się w niej wybitne, pomimo ogólnego niskiego ilorazu inteligencji (tzw. syndrom sawanta).

Liczba badań epidemiologicznych dotyczących Zespołu Aspergera jest znikoma. Spektrum autyzmu występuje obecnie u 0,6 proc. mieszkańców Unii Europejskiej[1]Jak często występuje autyzm?https://polskiautyzm.pl/rozpowszechnienie-autyzmu/, data dostępu: sierpień 2021. W szwedzkim badaniu z 1993 roku skupionym wyłącznie na ZA badacze ustalili, że dotyka on 3,6 na 1000 dzieci (stwierdzono u nich wszystkie kryteria diagnostyczne)[2]Ehlers S., Gillberg C.; The epidemiology of Asperger syndrome. A total population study. J Child Psychol Psychiatry. 1993 Nov;34(8):1327-50. doi: 10.1111/j.1469-7610.1993.tb02094.x. PMID: 8294522, … Continue reading.

Zespół Aspergera – przyczyny

Przyczyny powstawania Zespołu Aspergera, jak i innych zaburzeń ze spektrum autyzmu, nie zostały w pełni poznane. Większość specjalistów skłania się ku poglądowi, że podłoże choroby leży w genach. Jednak w większości przypadków kilka poniższych czynników występuje równocześnie:

  • mutacje genów na chromosomach 3, 4, 7 lub 11;
  • komplikacje w trakcie porodu: przenoszona lub niedonoszona ciąża, konieczność sztucznego wywołania porodu, niska waga noworodka, poród pośladkowy
  • różyczka, ospa wietrzna, celiakia, toksoplazmoza, cytomegalia przebyte przez matkę w trakcie ciąży 
  • zatrucie metalami ciężkimi
  • uszkodzenia w obrębie układu nerwowego lub dziecięce porażenie mózgowe
  • wiek ojca powyżej 40. lat

W latach 90. opublikowano wyniki badań Andrew Wakefielda potwierdzające możliwość wystąpienia zaburzeń autystycznych po szczepieniach. Badania wykonane przez innych naukowców nie potwierdziły tej teorii. Po krótkim czasie okazało się, że Wakefield sfałszował wyniki po przyjęciu funduszy od osób ubiegających się o odszkodowania od firm farmaceutycznych. Szeroka analiza badań obejmujących łącznie ponad 1.2 miliona dzieci, dowiodła, że szczepionki nie mają wpływu na wystąpienie spektrum autyzmu[3]Taylor L.E., Swerdfeger A. L., Eslick G.D.; Vaccines are not associated with autism: An evidence-based meta-analysis of case-control and cohort studies, kwiecień 2014 w: … Continue reading.

Objawy zespołu Aspergera

Objawy zespołu Aspergera uwidaczniają się zazwyczaj dopiero w wieku szkolnym, kiedy dziecko nie potrafi przystosować się do życia w grupie rówieśników. Najczęściej symptomy ZA obejmują:

  • niechęć do nawiązywania kontaktów międzyludzkich
  • brak umiejętności pracy w grupie
  • niezdolność do odczuwania empatii 
  • problemy z nawiązywaniem przyjaźni i tworzeniem więzi emocjonalnych
  • kłopoty w komunikacji, przekazywaniu myśli
  • trudności we właściwym odczytywaniu zachowań innych, podtekstów, metafor, sarkazmu  
  • ograniczona komunikacja pozawerbalna w tym znikoma mimika twarzy, gestykulacja, brak kontaktu wzrokowego z rozmówcą
  • powtarzalne zachowania, odstępstwa od codziennej rutyny powodują zupełną dezorientację
  • brak umiejętności wyrażania uczuć, pozorne “spłycenie” ich
  • zaburzenia mowy: posługiwanie się nazbyt formalnym lub akademickim językiem, nadużywanie niektórych słów, stosowanie kalk słownych, problemy z prawidłowym używaniem zaimków
  • nadwrażliwość na dźwięki, światło, temperaturę

Nieco inaczej zespół Aspergera objawia się u dorosłych. Wielu z nich pozostaje niezdiagnozowanych, ponieważ zaburzenie przybiera łagodną formę. Kilkadziesiąt lat temu znacznie różniły się również kryteria diagnostyczne choroby. Jak objawia się syndrom Aspergera u dorosłych?

  • trudności z poznawaniem nowych osób i utrzymywaniem znajomości
  • brak umiejętności podtrzymywania rozmowy i prowadzenia tzw. “small talku”
  • nietypowe zainteresowania, zazwyczaj obejmujące wąską, specjalistyczną dziedzinę
  • liczne codzienne rytuały, przyzwyczajenia 
  • występowanie zachowań kompulsywnych 
  • zaburzenia pamięci proceduralnej tzn. zdarzają się problemy z wykonaniem codziennych czynności
  • zwiększona lub zmniejszona wrażliwość na bodźce z otoczenia 
  • czasami jadłowstręt lub dziwne nawyki żywieniowe 
  • często współistniejące zaburzenia psychiczne w tym psychozy, mania, depresja, zaburzenia lękowe  

Zespół Aspergera – diagnostyka

Diagnostyka zespołu Aspergera wygląda tak samo jak w przypadku pozostałych zaburzeń spektrum autyzmu. W przypadku dzieci pierwszym etapem jest dokładny wywiad z rodzicami oraz uważna obserwacja zachowań dziecka.

Zalecanym obecnie standardem jest diagnoza na podstawie protokołu ADOS (Autism Diagnosis Observation Schedule). W celu odróżnienia ZA od innych rodzajów autyzmu lekarz musi zweryfikować, czy pacjent rozwija się w prawidłowym tempie. Wywiad obejmuje szereg pytań odnośnie sposobu komunikacji dziecka z innymi, zachowań w grupie, ewentualnych problemów w nauce.

U dzieci posiadających krewnych z autyzmem raz na parę miesięcy powinno się przeprowadzać badania przesiewowe. 

W dalszej diagnostyce bierze udział więcej specjalistów – neurolog, pediatra, psycholog, psychiatra. Wykonywane są dokładniejsze badania, które magą wykluczyć innye choroby o podobnych objawach do zespołu Aspergera: 

  • morfologia krwi 
  • badania neurologiczne 
  • badanie słuchu i okulistyczne
  • badanie w kierunku toksoplazmozy i cytomegalii. 

Niektórzy specjaliści zalecają również badania genetyczne rodziców, aby sprawdzić czy posiadają mutacje genowe odpowiedzialne za autyzm lub inne choroby o podobnych symptomach.    

Leczenie zespołu Aspergera

Zespół Aspergera jest nieuleczalny, jednak podczas terapii pacjenci uczą się funkcjonowania z chorobą w społeczeństwie. Dlatego leczenie skupia się, przede wszystkim, na indywidualnie dobranej metodzie psychoterapii. Najczęściej stosowana jest terapia poznawczo-behawioralna w połączeniu z:

  • zajęciami z integracji sensorycznej – uczą prawidłowego odbierania i reagowania na bodźce, poprawiają koordynację ruchową
  • treningiem umiejętności społecznych – nauka właściwych zachowań w trudnych sytuacjach, dyskutowania, tworzenia więzi międzyludzkich
  • terapią kognitywną – terapeuta identyfikuje indywidualne problemy pacjenta, stara się oduczyć go szkodliwych zachowań i zastąpić je właściwymi.

Farmakoterapia w leczeniu zespołu Aspergera odgrywa zdecydowanie drugoplanową rolę. Wprowadzana jest jedynie u pacjentów, którzy wykazują tzw. “zachowania trudne” – agresję, napady paniki lub szału. Jednak u chorych z syndromem Aspergera występują one znacznie rzadziej niż w pozostałych odmianach autyzmu. Stosowane są leki przeciwpsychotyczne, czasem przeciwdepresyjne. 

Leczenie zespołu Aspergera medyczną marihuaną

Większość badań dotyczących zastosowania medycznej marihuany w leczeniu spektrum autyzmu nie wyodrębnia oddzielnych grup osób z zespołem Aspergera. Jednak niektóre objawy wszystkich odmian pokrywają się ze sobą. Wiele wskazuje, że konopie indyjskie najlepiej działają właśnie w przypadku symptomów charakterystycznych dla zespołu Aspergera. 

CBD

W badaniach stosowany jest głównie kannabidiol, ponieważ nie ma działania psychoaktywnego. W związku z tym może być podawany również dzieciom, które przeważają wśród pacjentów z autyzmem. THC w niewielkiej ilości zostało wykorzystane podczas testów w 2018 roku na grupie 60. uczestników w stosunku z CBD 1:20. Wyniki były bardzo obiecujące – lęk i problemy z komunikacją poprawiły się u 39 proc. dzieci, a odczuwany na co dzień stres uległ zmniejszeniu o 33 proc[4]Aran A., Cassuto H., Lubotzky A.; Cannabidiol Based Medical Cannabis in Children with Autism- a Retrospective Feasibility Study, kwiecień 2018 w: … Continue reading.

Receptory CB1 i CB2

Za stosowaniem kannabinoidów w terapii chorych z autyzmem przemawiają dowody na zaburzoną równowagę naturalnych endokannabinoidów w ich organizmie oraz nieprawidłowości w funkcjonowaniu receptorów CB2. Badanie z 2018 roku opublikowane w piśmie Molecular Autism potwierdziło, że dzieci autystyczne mają niższe stężenie anandamidu w komórkach. Anandamid uznawany jest za “molekułę szczęścia”, ponieważ poprawia nastrój oraz wykazuje działanie przeciwlękowe i przeciwdepresyjne[5]Karhson D.S., Krasinska K.M., Ahloy Dallaire J. i inni; Plasma anandamide concentrations are lower in children with autism spectrum disorder, 2018 w: … Continue reading.

W innym badaniu zauważono, że u dzieci w spektrum autyzmu występują znaczne dysproporcje w ilości receptorów CB1 i CB2. Poziom białek receptora kannabinoidowego typu 2 był podwyższony w porównaniu ze zdrowymi uczestnikami. Pozwoliło to wysnuć wniosek, że terapia nastawiona na stymulację tych receptorów mogłaby przynieść lecznicze efekty u pacjentów autystycznych[6]Siniscalco D., Sapone A., Giordano C., Cirillo A., de Magistris L., Rossi F., Fasano A., Bradstreet J. J., Maione S., Antonucci N.; Cannabinoid receptor type 2, but not type 1, is up-regulated in … Continue reading.

Stosowanie medycznej marihuany u dzieci z autyzmem może wydawać się kontrowersyjną metodą leczenia. Jednak CBD nie posiada działania psychoaktywnego, co czyni je bezpiecznym środkiem dla pacjentów w każdym wieku.

Warto rozważyć wprowadzenie go do terapii, zwłaszcza kiedy objawy lękowe i komunikacyjne utrudniają codzienne funkcjonowanie. Oczywiście, leczenie zespołu Aspergera i innych form autyzmu musi niezmiennie opierać się na psychoterapii. Jest ona jedynym sposobem na wypracowanie metod radzenia sobie z objawami i umożliwia przystosowanie dziecka do samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie.   

Przypisy:

Przypisy:
1Jak często występuje autyzm?https://polskiautyzm.pl/rozpowszechnienie-autyzmu/, data dostępu: sierpień 2021
2Ehlers S., Gillberg C.; The epidemiology of Asperger syndrome. A total population study. J Child Psychol Psychiatry. 1993 Nov;34(8):1327-50. doi: 10.1111/j.1469-7610.1993.tb02094.x. PMID: 8294522, data dostępu: sierpień 2021
3Taylor L.E., Swerdfeger A. L., Eslick G.D.; Vaccines are not associated with autism: An evidence-based meta-analysis of case-control and cohort studies, kwiecień 2014 w: https://vaccines.org.il/images/4/4e/Vaccines-are-not-associated-with-autism.pdf, data dostępu: sierpień 2021
4Aran A., Cassuto H., Lubotzky A.; Cannabidiol Based Medical Cannabis in Children with Autism- a Retrospective Feasibility Study, kwiecień 2018 w: https://n.neurology.org/content/90/15_Supplement/P3.318, data dostępu: sierpień 2021
5Karhson D.S., Krasinska K.M., Ahloy Dallaire J. i inni; Plasma anandamide concentrations are lower in children with autism spectrum disorder, 2018 w: https://molecularautism.biomedcentral.com/track/pdf/10.1186/s13229-018-0203-y.pdf, data dostępu: sierpień 2021
6Siniscalco D., Sapone A., Giordano C., Cirillo A., de Magistris L., Rossi F., Fasano A., Bradstreet J. J., Maione S., Antonucci N.; Cannabinoid receptor type 2, but not type 1, is up-regulated in peripheral blood mononuclear cells of children affected by autistic disorders. J Autism Dev Disord. 2013 Nov;43(11):2686-95. doi: 10.1007/s10803-013-1824-9. PMID: 23585028, data dostępu: sierpień 2021

Pytania naszych czytelników

– W jakiej formie przyjmuje się medyczną marihuanę?

"Zalecamy przyjmowanie medycznej marihuany która jest suszem (to jedyna forma dostępna w Polsce) poprzez waporyzację - bezdymną inhalację, która jest najbezpieczniejszą formą przyjmowaniu suszu."

Dowiedz się więcej o waporyzacji:

Jak uzyskać maksymalne właściwości waporyzacji.

– Jak zostać pacjentem Medicana?

"Przejdź do strefy pacjenta, załóż konto, wypełnij wywiad medyczny i poczekaj na naszą mailową odpowiedź."

Przeczytaj więcej na ten temat:

Jak zakwalifikować się na terapię medyczną marihuaną?

– Ile trwa terapia medyczną marihuaną?

"Długość terapii, zależy od rodzaju choroby z którą zmaga się pacjent i efektu terapetycznego który chce uzyskać i utrzymać."

– Czy terapia jest legalna?

"Tak, terapia medyczną marihuaną jest legalna w Polsce od 2017 roku. Legalnie można poddać się leczeniu oraz posiadać lekarstwo - medyczną marihuanę."

W tym artykule, znajdziesz więcej informacji:

Jak uzyskać receptę na medyczną marihuanę?

left arrow right arrow

Zadaj swoje pytanie,

Zapisz się do newsletter