Grafika, białe tło różową kreską, czarnym napisem Ginekologia / Urologia - PMS oraz zielonym logo Medicana w lewym dolnym rogu.
PMS

PMS. Objawy, diagnostyka, leczenie

Publikacja: 12 stycznia, 2021

Aktualizacja: 14 października, 2021

Większość kobiet bardzo dobrze wie, czym jest zespół napięcia przedmiesiączkowego. Spektrum objawów fizycznych i psychicznych, które pojawiają się na kilka dni przed miesiączką dotyka 80 proc. z nich.

Weryfikowane przez:

Zdefiniowano aż 300 symptomów zespołu napięcia przedmiesiączkowego PMS, a przypadłość została sklasyfikowana jako choroba przez Światową Organizację Zdrowia. 

Zespół napięcia przedmiesiączkowego potrafi wywrócić życie codzienne o 180 stopni. Zmiany nastrojów, migreny, bóle brzucha czy nadmierne zmęczenie wpływają na zdolność do wykonywania obowiązków zawodowych i społecznych. Coraz więcej lekarzy przestaje bagatelizować problem i poszukuje sposobów na ulżenie kobietom w tym trudnym czasie.

PMS – charakterystyka

Zgodnie z najnowszymi badaniami jednego lub więcej objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego doświadcza ponad 80 proc. kobiet. Zaledwie 3-8 proc. jest diagnozowanych klinicznie. U 2 proc. stwierdza się odmianę dysmorficzną, czyli PMDD, w której występuje jednocześnie minimum pięć symptomów[1]Yonkers K.A., Casper R.F.; Epidemiology and pathogenesis of premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder, maj 2021 w: … Continue reading.

Najpopularniejszymi objawami PMS są:

  • wahania nastrojów
  • rozdrażnienie
  • płaczliwość
  • wzdęcia brzucha
  • bóle głowy lub pleców

Jednak zidentyfikowano aż trzysta pozostałych symptomów. Dla zdiagnozowania zespołu napięcia kluczowy jest moment ich występowania – od 10 dni poprzedzających miesiączkę aż do pojawienia się krwawienia. U nielicznych Pacjentek objawy utrzymują się również podczas okresu. 

Bywają osoby, u których zestaw symptomów PMS i ich nasilenie są różne w poszczególnych miesiącach. Prawdopodobnie zależy to od jajnika, w którym akurat dojrzewa komórka jajowa. Jednak na występowanie zespołu napięcia mają wpływ czynniki, takie jak dieta, aktywność fizyczna i poziom stresu. Podczas stresujących miesięcy możesz mocniej odczuwać objawy PMS. 

PMS – przyczyny

Dopiero od kilku lat zespół napięcia przedmiesiączkowego uznawany jest za jednostkę chorobową. Dlatego konkretne przyczyny jego występowania nie są w pełni znane. Prawdopodobnie ma to związek z większymi lub mniejszymi wahaniami hormonów w fazie lutealnej cyklu. Następuje wtedy gwałtowny spadek estrogenu i wzrost poziomu progesteronu. Jednak u niektórych kobiet progesteronu jest nadal zbyt mało, co zaburza funkcjonowanie organizmu. Wtedy pojawiają się objawy PMS.  

Inna teoria zakłada, że zespół napięcia przedmiesiączkowego ma związek z poziomem prolaktyny. Jest to hormon wytwarzany głównie przez przysadkę mózgową, który odpowiada m.in. za produkcję mleka podczas laktacji, dobry nastrój i działanie układu odpornościowego. Poziom tego związku jest w miarę równy w trakcie całego cyklu. Niektóre kobiety doświadczające PMS są nadwrażliwe na prolaktynę lub produkują jej zbyt dużo[2]Rocha Filho E. A., Lima J. C., Pinho Neto J. S., Montarroyos U.; Essential fatty acids for premenstrual syndrome and their effect on prolactin and total cholesterol levels: a randomized, double … Continue reading.

Kolejną przyczyną zespołu napięcia przedmiesiączkowego mogą być zaburzenia w funkcjonowaniu neuroprzekaźników w mózgu – dopaminy i serotoniny. Należy wspomnieć, że ich poziom jest ściśle związany z progesteronem i estrogenem. Specjaliści dopatrują się również czynników genetycznych w występowaniu PMS. Jeśli doświadczała go twoja matka, prawdopodobnie również będziesz mieć ten problem.  

PMS – objawy

Objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego obejmują sferę psychiczną i fizyczną. Do postawienia diagnozy wystarczy występowanie zaledwie jednego z niżej wymienionych symptomów w okresie kilku dni poprzedzających miesiączkę. 

Objawy psychiczne

  • wahania nastrojów
  • drażliwość
  • płaczliwość 
  • bezsenność
  • niepokój
  • podwyższony poziom stresu 
  • wzrost lub spadek libido
  • problemy z koncentracją i pamięcią
  • agresja
  • depresja

Objawy fizyczne

  • zatrzymywanie wody w organizmie
  • bóle brzucha
  • wzdęcia
  • biegunki
  • zaparcia
  • bóle pleców 
  • bóle głowy (nawet migreny)
  • tkliwość lub ból piersi 
  • ból stawów
  • trądzik
  • puchnięcie nóg i twarzy
  • obniżona sprawność fizyczna
  • wzrost wagi
  • wzmożony apetyt 

Typy zespołu napięcia przedmiesiączkowego

Zespół napięcia przedmiesiączkowego dzieli się na tradycyjny PMS i poważniejsze przedmiesiączkowe zaburzenie dysmorficzne (PMDD). Podstawowym kryterium podziału jest ilość występujących jednocześnie objawów i ich wpływ na codzienne funkcjonowanie. Tradycyjny zespół napięcia przedmiesiączkowego występuje w formie:

  • łagodnej – nie utrudnia wykonywania obowiązków 
  • umiarkowanej – wpływa negatywnie na życie osobiste i zawodowe, jednak umożliwia w miarę normalne funkcjonowanie 
  • ciężkiej – objawy uniemożliwiają prowadzenie normalnego życia, kobieta jest zmuszona zrezygnować z obowiązków zawodowych i ograniczyć kontakty społeczne; dodatkowo ten rodzaj schorzenia jest odporny na leczenie

Czym jest PMDD? 

Ciężki PMS zazwyczaj okazuje się w rzeczywistości przedmiesiączkowym zaburzeniem dysmorficznym. Podstawowa różnica polega na tym, że Pacjentki cierpiące na PMDD doświadczają minimum pięciu różnych objawów charakterystycznych dla zespołu napięcia przedmiesiączkowego.  Dodatkowo, są one znacznie bardziej nasilone niż w przypadku PMS. 

Do zdiagnozowania PMDD konieczne jest występowanie objawów psychicznych. U osób z tą dolegliwością przed okresem pojawiają się napady agresji, szału, myśli samobójcze i depresja, która uniemożliwia funkcjonowanie. Co ciekawe, gospodarka hormonalna u Pacjentek z PMDD zazwyczaj nie jest zaburzona. Specjaliści dopatrują się przyczyn w genach i wyższej wrażliwości na naturalne wahania estrogenu i progesteronu. 

PMS – diagnostyka

Zasady diagnostyki zespołu napięcia przedmiesiączkowego opisano w klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Położników i Ginekologów ICD-10. Z kolei diagnozowanie PMDD odbywa się na podstawie objawów wyszczególnionych w klasyfikacji DSM-V stworzonej przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne. Stwierdzenie choroby poprzedza szczegółowy wywiad z pacjentką. Jej subiektywne odczucia zazwyczaj wystarczają do postawienia diagnozy. 

W celu znalezienia przyczyny występowania PMS lub PMDD lekarz może zlecić morfologię i cytologię hormonalną. Badanie z krwi pozwala określić poziom hormonów płciowych i prolaktyny. Cytologia służy ustaleniu, czy wszystkie fazy cyklu przebiegają prawidłowo oraz jakie jest stężenie hormonów w każdej z nich. Dlatego wymaz pobierany jest trzy razy: między 6. a 9. dniem cyklu, następnie pomiędzy 13. i 14. i na koniec w okresie od 21. do 24. dnia cyklu.

Ginekolodzy czasem zalecają prowadzenie dziennika objawów przez czas dwóch miesięcy, aby stwierdzić regularność w ich występowaniu. W przypadku PMDD symptomy muszą pojawiać się co miesiąc przez minimum rok. Przed postawieniem diagnozy należy wykluczyć współistnienie chorób psychicznych, takich jak depresja, stany lękowe i zaburzenia osobowości oraz dolegliwości natury endokrynologicznej np. problemów z tarczycą, endometriozy czy chorób autoimmunologicznych.     

Leczenie zespołu napięcia przedmiesiączkowego

Leczenie PMS i PMDD uzależniony jest od stopnia nasilenia objawów. W przypadku łagodnego i umiarkowanego zespołu napięcia lekarz powinien wpierw zalecić zmianę trybu życia – ograniczenie używek, kofeiny, zmniejszenie spożycia soli i stosowanie zbilansowanej diety. W drugiej fazie cyklu zalecane jest zwiększenie aktywności fizycznej do minimum 30 minut dziennie, głównie ćwiczeń aerobowych i relaksacyjnych.

Jeśli pacjentka nie zauważa poprawy lub objawy znacznie utrudniają funkcjonowanie, wprowadza się farmakoterapię. Lekami pierwszego rzutu są selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) lub noradrenaliny (SNRI). Wpływają one głównie na objawy psychiczne, ponieważ zazwyczaj stosowane są w leczeniu depresji. W zależności od schematu terapii zalecane jest przyjmowanie ich przez cały okres cyklu lub wyłącznie przez dwa tygodnie fazy lutealnej. 

Farmaceutykami drugiego rzutu są tabletki antykoncepcyjne. Mają na celu zatrzymanie owulacji, dlatego przerwa między opakowaniami powinna zostać skrócona z 7 dni do 4 lub należy zupełnie z niej zrezygnować. Warto wspomnieć, że sukcesy w przeciwdziałaniu PMS odnoszą jedynie tabletki z konkretnymi substancjami czynnymi – drospirenonem oraz progestagenem o działaniu antymineralokortykosteroidowym i antyandrogennym.

Ostatnim typem farmakoterapii stosowanym w przypadku braku efektów poprzednich metod jest leczenie analogami gonadoliberyny. Hamują one uwalnianie hormonów zwanych gonadotropinami, które pobudzają do działania narządy rozrodcze. Ze względu na inwazyjność terapii może być ona stosowana maksymalnie przez 6 miesięcy. W jej trakcie występują liczne skutki uboczne, w tym zmniejszenie gęstości kości, które może prowadzić do osteoporozy[3]Skrzypulec-Plinta V., Zborowska K., Schmidt M., Krupa A.; Leczenie zespołu napięcia przedmiesiączkowego, luty 2020 w: … Continue reading.

Alternatywne metody leczenia PMS

Pierwszym krokiem w leczeniu PMS powinna być zmiana nawyków żywieniowych. W drugiej fazie cyklu wprowadź do diety produkty zawierające tryptofan – związek, który konieczny jest do produkcji serotoniny i melatoniny. Należą do nich m.in. przetwory mleczne, tofu, cieciorka, orzechy, sezam, drób i ryby. Jeżeli jednym z objawów są napady głodu, ważne jest również dostarczanie odpowiednich ilości błonnika poprzez spożywanie pełnoziarnistych węglowodanów i dużych ilości warzyw. 

Ograniczaj spożycie kofeiny i soli. Duże ilości kawy mogą zwiększać poziom stresu i rozdrażnienie. Z kolei sól powoduje wzmożone zatrzymywanie wody w organizmie. Priorytetem powinno być wypijanie minimum 2 litrów wody dziennie. 

Zalecana jest również regularna aktywność fizyczna o średniej intensywności np. bieganie, aerobik czy jazda na rowerze. Do swoich nawyków dodaj również stosowanie technik relaksacyjnych – medytacji i jogi. W drugiej fazie cyklu zadbaj o jakościowy sen i odpoczynek przez co najmniej 7 godzin na dobę. 

Wśród suplementów polecanych dla kobiet cierpiących z powodu PMS wymieniane są: olej z wiesiołka, witaminy z grupy B, D i E, kwasy omega-3, magnez, żelazo i cynk[4]Stevinson C., Ernst E.; Complementary/alternative therapies for premenstrual syndrome: a systematic review of randomized controlled trials. 2001. In: Database of Abstracts of Reviews of Effects … Continue reading. Warte uwagi jest zioło – niepokalanek mnisi, który w licznych badaniach łagodził objawy PMS, menopauzy oraz regulował cykl menstruacyjny[5]Drosdzol-Cop A., Szul M., Fuchs A., Skrzypulec-Plinta V., Marcinkiewicz B., Jainta N.; Zastosowanie preparatów niepokalanka mnisiego w ginekologii i położnictwie, październik 2019 w: … Continue reading.

Leczenie PMS za pomocą medycznej marihuany

CBD – objawy fizyczne

W łagodzeniu spektrum objawów PMS i PMDD sprawdza się medyczna marihuana, najczęściej CBD. Badania na szczurach potwierdziły wpływ kannabidiolu na zmniejszone odczuwanie bólu[6]Genaro K., Fabris D., Arantes A. L. F., Zuardi A. W., Crippa J. A. S., Prado W. A., Cannabidiol Is a Potential Therapeutic for the Affective-Motivational Dimension of Incision Pain in Rats. Front … Continue reading. Zresztą właśnie ze względu na działanie przeciwbólowe marihuana stosowana jest m.in. w leczeniu raka czy stwardnienia rozsianego. Istnieją również dowody na związek występowania migren z niedoborem endokannabinoidów. Medyczna marihuana pomaga zredukować ich objawy poprzez przywrócenie równowagi w poziomie tych związków[7]Russo E.B.; Clinical endocannabinoid deficiency (CECD): can this concept explain therapeutic benefits of cannabis in migraine, fibromyalgia, irritable bowel syndrome and other treatment-resistant … Continue reading.

CBD – objawy psychiczne

CBD wpływa również pozytywnie na psychiczne objawy PMS. Klinicznie potwierdzono, że poprawia nastrój oraz zmniejsza niepokój i lęki – nawet w przypadku podania pojedynczej dawki[8]Blessing E. M., Steenkamp, M. M., Manzanares, J., & Marmar, C. R. (2015). Cannabidiol as a Potential Treatment for Anxiety Disorders. Neurotherapeutics : the journal of the American Society for … Continue reading. Oprócz tego, kannabidiol wielokrotnie wykazał też terapeutyczne działanie w przypadku osób cierpiących na bezsenność[9]Shannon, S., Lewis, N., Lee, H., & Hughes, S. (2019). Cannabidiol in Anxiety and Sleep: A Large Case Series. The Permanente journal, 23, 18–041. https://doi.org/10.7812/TPP/18-041, data … Continue reading.

Co ciekawe, przeprowadzono badania, w których CBD wpłynęło na zmniejszenie zmian trądzikowych. Potwierdzono, że układ endokannabinoidowy reguluje wydzielanie sebum, wspomaga odbudowę komórek skóry i ma działanie przeciwzapalne. Dlatego też, zarazem stosowanie kosmetyków z zawartością medycznej marihuany, jak i doustne jej spożywanie przed okresem, może wpłynąć na poprawienie stanu skóry[10]Oláh A., Tóth B I., Borbíró I., Sugawara K., Szöllõsi A.G., Czifra G., Pál B., Ambrus L., Kloepper J., Camera E., Ludovici M., Picardo M., Voets T., Zouboulis C. C., Paus R., Bíró T.; … Continue reading.

THC

Z kolei zażywanie konopi z przewagą THC powinno zminimalizować bóle mięśni i brzucha. Tetrahydrokannabinol rozluźnia mięśnie i relaksuje, co zapobiega skurczom macicy nie tylko przed miesiączką, ale również w trakcie[11]Russo E. B. (2011). Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. British journal of pharmacology, 163(7), 1344–1364. … Continue reading.

Medyczna marihuana, może być jedną z metod radzenia sobie z objawami zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Jest to zdecydowanie mniej inwazyjna metoda niż popularne leki antydepresyjne lub antykoncepcja hormonalna. Coraz więcej kobiet zwraca się ku naturalnym sposobom łagodzenia objawów PMS, a olejki CBD są wśród nich najczęściej polecane. Warto dobrać odpowiednie stężenie we współpracy ze specjalistą, aby leczenie przyniosło rezultaty.  

Przypisy:

Przypisy:
1Yonkers K.A., Casper R.F.; Epidemiology and pathogenesis of premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder, maj 2021 w: https://www.uptodate.com/contents/epidemiology-and-pathogenesis-of-premenstrual-syndrome-and-premenstrual-dysphoric-disorder, data dostępu: październik 2021
2Rocha Filho E. A., Lima J. C., Pinho Neto J. S., Montarroyos U.; Essential fatty acids for premenstrual syndrome and their effect on prolactin and total cholesterol levels: a randomized, double blind, placebo-controlled study. Reprod Health. 2011 Jan 17;8:2. doi: 10.1186/1742-4755-8-2. PMID: 21241460; PMCID: PMC3033240, data dostępu: październik 2021
3Skrzypulec-Plinta V., Zborowska K., Schmidt M., Krupa A.; Leczenie zespołu napięcia przedmiesiączkowego, luty 2020 w: https://www.forumginekologii.pl/artykul/leczenie-zespolu-napiecia-przedmiesiaczkowego, data dostępu: październik 2021
4Stevinson C., Ernst E.; Complementary/alternative therapies for premenstrual syndrome: a systematic review of randomized controlled trials. 2001. In: Database of Abstracts of Reviews of Effects (DARE): Quality-assessed Reviews [Internet]. York (UK): Centre for Reviews and Dissemination (UK); 1995.; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK68709/, data dostępu: październik 2021
5Drosdzol-Cop A., Szul M., Fuchs A., Skrzypulec-Plinta V., Marcinkiewicz B., Jainta N.; Zastosowanie preparatów niepokalanka mnisiego w ginekologii i położnictwie, październik 2019 w: https://www.forumginekologii.pl/artykul/zastosowanie-preparatow-niepokalanka-mnisiego-w-ginekologii-i-poloznictwie, data dostępu: październik 2021
6Genaro K., Fabris D., Arantes A. L. F., Zuardi A. W., Crippa J. A. S., Prado W. A., Cannabidiol Is a Potential Therapeutic for the Affective-Motivational Dimension of Incision Pain in Rats. Front Pharmacol. 2017 Jun 21;8:391. doi: 10.3389/fphar.2017.00391. PMID: 28680401; PMCID: PMC5478794, data dostępu: październik 2021
7Russo E.B.; Clinical endocannabinoid deficiency (CECD): can this concept explain therapeutic benefits of cannabis in migraine, fibromyalgia, irritable bowel syndrome and other treatment-resistant conditions? Neuro Endocrinol Lett. 2008 Apr;29(2):192-200. PMID: 18404144, data dostępu: październik 2021
8Blessing E. M., Steenkamp, M. M., Manzanares, J., & Marmar, C. R. (2015). Cannabidiol as a Potential Treatment for Anxiety Disorders. Neurotherapeutics : the journal of the American Society for Experimental NeuroTherapeutics12(4), 825–836. https://doi.org/10.1007/s13311-015-0387-1, data dostępu: październik 2021
9Shannon, S., Lewis, N., Lee, H., & Hughes, S. (2019). Cannabidiol in Anxiety and Sleep: A Large Case SeriesThe Permanente journal23, 18–041. https://doi.org/10.7812/TPP/18-041, data dostępu: październik 2021
10Oláh A., Tóth B I., Borbíró I., Sugawara K., Szöllõsi A.G., Czifra G., Pál B., Ambrus L., Kloepper J., Camera E., Ludovici M., Picardo M., Voets T., Zouboulis C. C., Paus R., Bíró T.; Cannabidiol exerts sebostatic and antiinflammatory effects on human sebocytes, J Clin Invest. 2014;124(9):3713-3724. https://doi.org/10.1172/JCI64628, data dostępu” październik 2021
11Russo E. B. (2011). Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. British journal of pharmacology, 163(7), 1344–1364. https://doi.org/10.1111/j.1476-5381.2011.01238.x, data dostępu: październik 2021

Pytania naszych czytelników

– Od którego roku życia można rozpocząć terpię medyczną marihuaną?

"Nie ma jasnej granicy. Lekarz prowadzący leczenie, decyduje o jego rozpoczęciu, dokładnie analizując dokumentację medyczną pacjenta."

– Jakie dokumenty przygotować na wizytę?

Na wizytę proszę przegotować dokumentację medyczną oraz pełną listę leków które są przyjmowane na stałe.

left arrow right arrow

Zadaj swoje pytanie,

Zapisz się do newsletter