Related Posts

Ogólnopolska infolinia

Układ endokannabinoidowy – co to jest?

Układ endokannabinoidowy został odkryty w 1988 roku, dlatego tak mało osób wie o jego istnieniu. Składa się z wielu receptorów, które rozsiane są po całym organizmie, a jego prawidłowe funkcjonowanie wpływa na zachowanie równowagi organizmu, czyli homeostazy, która dotyczy każdej reakcji i procesu zachodzącego w naszym organizmie. 

Układ endokannabinoidowy – odkrycie

Układ endokannabinoidowy został odkryty w ciele człowieka w 1992 roku. Naukowcy zastanawiając się jak kannabinoidy (THC, CBD) oddziaływują na organizm człowieka odkryli część jego receptorów. Pomimo odgrywania istotnej roli w organizmie, dopiero w obecnych czasach zaczyna się rozumieć jak działa i jak ważny jest dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego ciała. Dotychczas, istnieje ponad 10 000 badań naukowych poruszających temat układu endokannabinoidowego, a z roku na rok z pewnością będzie ich przybywać. 

Co to jest układ endokannabinoidowy?

Układ endokannabinoidowy rozsiany jest po całym organizmie, a jego receptory możemy znaleźć m.in. w mózgu, płucach, wątrobie, kościach, przewodzie pokarmowym, układzie rozrodczym, centralnym i obwodowym układzie nerwowym. Należy do podstawowych układów fizjologicznych i pełni rolę równie ważną jak układ oddechowy czy pokarmowy. 

W skład układu endokannabinoidowego wchodzą: 

  • Receptory kannabinoidowe – to białka błony komórkowej. Jak dotąd wyróżniamy dwa rodzaje receptorów CB1 oraz CB2, które znajdują się na powierzchni komórek. Receptory CB1 znajdują się przede wszystkim w mózgu, a dokładnie w podwzgórzu i ciele migdałowatym. Te obszary mózgu odpowiadają za kontrolę apetytu oraz pamięć i przetwarzanie emocji. Ponadto receptory CB1 znajdują się również w ośrodkowym układzie nerwowym (w zakończeniach nerwowych), gdzie odpowiadają za odczuwanie bólu. Receptory CB2 znajdują się głównie w układzie immunologicznym. Aktywacja tych receptorów rozpoczyna stymulację układu odpornościowego do walki ze stanami zapalnymi oraz zapoczątkowuje inne działania immunologiczne. Ten rodzaj receptorów znajduje się również w obwodowym układzie nerwowym. 
  • Endokannabinoidy – to małe cząsteczki, które są neurotransmiterami odpowiedzialnymi za aktywację receptorów kannabinoidowych. Wyróżnia się dwa endokannabinoidy, które są naturalnie produkowane przez organizm – Anandamid (tzw. AEA) oraz 2-Arachidonyloglicerol (2-AG). 
  • Enzymy metaboliczne – enzymy odpowiadają za niszczenie endokannabinoidów w momencie wykorzystania ich przez organizm. Wyróżniamy dwa enzymy metaboliczne: FAAH i MAGL. Pierwszy odpowiada za rozpad Anandamidu, a drugi za rozkład 2-Arachidonyloglicerolu.

Działanie układu endokannabinoidowego

Układ endokannabinoidowy odpowiedzialny jest za regulację i równowagę prawie wszystkich procesów zachodzących w ludzkim organizmie. Wpływa m.in. na apetyt, sen, metabolizm, pamięć, funkcje rozrodcze, funkcje sercowo-naczyniowe czy odpowiedź immunologiczną. Układ endokannabinoidowy uruchamia się w momencie braku równowagi np. podczas gorączki czy zaburzeń snu. W takim przypadku produkuje endokannabinoidy, które pomagają organizmowi wrócić do stanu homeostazy. W każdej ludzkiej tkance układ ten realizuje różne zadania, ale wszystkie z nich prowadzą do osiągnięcia samoregulacji procesów biologicznych. 

Konopie a układ endokannabinoidowy

Konopie zawierają fitokannabinoidy, czyli naturalne substancje, które posiadają zbliżoną budowę do kannabinoidów produkowanych przez ludzki organizm. Wyróżnia się ponad 100 fitokannabinoidów zawartych w konopiach, ale popularne są tylko trzy:

  • delta-9-tetrahydrocannabinol – znany jako THC, wykazuje właściwości psychoaktywne
  • cannabidiol – znany pod nazwą CBD, nie ma właściwości psychoaktywnych
  • kannabigerol – potocznie nazywany CBG, nie ma działania psychoaktywnego

THC budową przypomina anandamid, czyli jeden z endokannabinoidów produkowanych przez układ endokannabinoidowy, który łączy się z receptorami CB1 i CB2. Dostarczając tę substancję z konopi do organizmu, mózg dostaje informację, że układ endokannabinoidowy rozpoczyna wytwarzać duże ilości anandamidu, co powoduje m.in. rozluźnienie, poprawę apetytu czy zmniejszenie dolegliwości bólowych. Natomiast CBD odpowiada za stymulowanie układu endokannabinoidowego do produkcji większej ilości kannabinoidów, receptorów CB2 znajdujących się w układzie odpornościowym oraz potęguje działanie pozostałych związków występujących w konopiach. Cannabidiol blokuje również enzym metaboliczny FAAH, który jest odpowiedzialny za rozpad anandamidu, dzięki czemu podnosi się poziom tego endokannabinoidu w organizmie. Ponadto CBD zmniejsza efekt psychoaktywny THC. Kannabigerol występuje w postaci kwasu kannabigerolowego (CBGA), z którego pod wpływem temperatury podczas procesu wzrostu powstaje CBD i THC. To sprawia, że wykazuje on podobne działanie do pozostałych fitokannabinoidów łącząc się z receptorami układu endokannabinoidowego. 

Medyczna marihuana a układ endokannabinoidowy

Większość chorób związanych jest z zaburzeniami stanu równowagi organizmu oraz nieprawidłową komunikacją między receptorami układu endokannabinoidowego. Dla ludzkiego organizmu nie ma większego znaczenia czy kannabinoidy są naturalnie wytwarzane przez organizm czy pochodzą z roślin, ponieważ najważniejsze jest przywrócenie wewnętrznego balansu organizmu. W momencie stosowania medycznej marihuany, kannabinoidy zawarte w konopiach łączą się z receptorami CB1 i CB2, co aktywuje do działania układ odpornościowy i przywraca prawidłową harmonię organizmu. Jest to możliwe tylko przy odpowiedniej dawce fitokannabinoidów. Stosowanie medycznej marihuany może spowolnić lub nawet zatrzymać postęp choroby, a na pewno poradzi sobie z objawami wielu schorzeń m.in. nieswoistego zapalenia jelit, choroby Parkinsona, reumatoidalnego zapalenia stawów czy depresji. 

Niedobór endokannabinoidów

Kilkanaście lat temu dr. Ethan Russo opublikował badanie na podstawie którego stwierdził, że zbyt niski poziom endokannabinoidów może być przyczyną migreny, fibromialgii, zespołu jelita drażliwego oraz innych chorób opornych na leczenie. Ma to związek z podobieństwem między mechanizmami tych chorób. Wciąż trwają badania mające potwierdzić tę zależność, jednak już teraz ta jednostka chorobowa nazywana jest klinicznym niedoborem endokannabinoidów, w skrócie CECD.