Grafika, białe tło z żółtą kreską, czarnym napisem Onkologia - Kacheksja i logo Medicana Centrum Terapii Medyczna Marihuana w lewym dolnym rogu.
Kacheksja

Kacheksja. Przyczyny, objawy, leczenie.

Publikacja: 12 stycznia, 2021

Aktualizacja: 4 listopada, 2021

Dzięki medycznej marihuanie, chory może być w stanie przyjmować większą ilość pożywienia, co zwiększy jego szanse w walce z chorobą. W jaki sposób wykorzystać medyczną marihuanę w leczeniu kacheksji? 

Weryfikowane przez:

Kacheksja to ogólne wyniszczenie organizmu spowodowane przewlekłym stanem zapalnym powstałym w wyniku choroby podstawowej. Najczęstszą przyczyną jest nowotwór, który nie reaguje na standardowe leczenie. Pacjenci z kacheksją tracą na wadze, nie są w stanie się poruszać, a stan zapalny obejmuje kolejne narządy. 

Przy takim stopniu wyniszczenia organizmu, medyczna marihuana może wydawać się niewystarczającą metodą leczenia. Rzeczywiście nie sprawi, że choroba podstawowa i kacheksja znikną. Jednak zastosowanie kannabinoidów może pomóc w łagodzeniu objawów wyniszczenia – przede wszystkim braku apetytu i nudności.

Charakterystyka schorzenia

Kacheksja oznacza znaczne wyniszczenie i całkowite osłabienie organizmu. Chory w szybkim czasie traci duży procent tkanki tłuszczowej i mięśniowej, a tym samym jakiekolwiek siły do życia.

Często występuje w połączeniu z anoreksją, zwłaszcza w chorobie nowotworowej. W kacheksji wyszczególniamy trzy etapy:

  1. prekacheksję
  2. kacheksję 
  3. oporne stadium kacheksji

Kacheksja dotyczy również w dużym stopniu mieszkańców Południowej Afryki, gdzie wynika ona ze skrajnego wygłodzenia organizmu. W krajach uprzemysłowionych występowanie kacheksji niemal wyłącznie związane jest z innymi chorobami przewlekłymi. Należą do nich złośliwe nowotwory, niewydolność serca, choroby nerek, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), mukowiscydoza i kilka innych schorzeń.

Najczęściej dotyka dzieci i osób starszych ze względu na niską odporność oraz słabszy organizm. Szacuje się, że na kacheksję choruje w Europie 1 proc. populacji[1]von Haehling S., Anker S. D.; Cachexia as a major underestimated and unmet medical need: facts and numbers, J Cachexia Sarcopenia Muscle (2010) 1:1–5DOI 10.1007/s13539-010-0002-6, data dostępu: … Continue reading.

Kacheksja – przyczyny

Bezpośrednią przyczyną kacheksji jest wzrost cytokin zapalnych w organizmie, które zaczynają atakować mięśnie. Spadek tkanki mięśniowej prowadzi do zaburzeń metabolizmu i słabszego przyjmowania substancji odżywczych z pożywienia.

Kacheksja występuje wskutek wygłodzenia organizmu lub chorób przewlekłych, między innymi:

  • złośliwych nowotworów
  • zespołu Sheehana
  • zwężenia przełyku
  • niewydolności serca
  • chorób nerek
  • przewlekłego zapalenia jelit
  • anoreksji
  • chorób zakaźnych
  • zapalenia kości i szpiku
  • niewydolności podwzgórzowo-przysadkowej
  • zespołu nabytego niedoboru odporności
  • amyloidozy
  • AIDS
  • niewydolności tarczycy
  • różnych chorób psychicznych – poza anoreksją również nerwica, schizofrenia, depresja lub uzależnienie od substancji psychoaktywnych

Kacheksja – objawy

Kacheksję rozpoznaje się na podstawie znacznego spadku tkanki tłuszczowej i mięśniowej (ponad 5 proc. w przeciągu 3. miesięcy). Niemal zawsze towarzyszy mu jadłowstręt, mdłości lub zwracanie przyjmowanych pokarmów. Następstwem są również zaburzenia metabolizmu substancji odżywczych oraz problemy z wypróżnianiem. 

W wyniku spadku wagi i jadłowstrętu, chory traci energię do życia. Często występują problemy z poruszaniem się lub zupełna niemożność wstania z łóżka. Włosy i paznokcie stają się łamliwe, u kobiet zanika miesiączka. Skóra pacjentów ulega przesuszeniu, pojawiają się na niej brązowe plamy. 

Czasem kacheksja wynika z chorób psychicznych, a w innych przypadkach jest ich przyczyną. Wraz z rozwojem choroby pojawia się zwiększona drażliwość, płaczliwość, a następnie depresja. Mogą wystąpić urojenia lub majaczenie, lęki, otępienie. Zazwyczaj objawy psychiczne utrzymują się dłuższy czas po wyleczeniu kacheksji. 

Leczenie kacheksji

W leczeniu przypadłości największe znaczenie ma wspomaganie apetytu. W tym celu zazwyczaj stosowana jest farmakoterapia – glikokortykoidy, progesteny, a z naturalnych metod kannabinoidy. Jeśli występują nudności, zalecane jest również stosowanie antagonistów 5-HT3. 

Niestety, zwiększony apetyt nie zapobiega ubytkom masy mięśniowej. Tutaj konieczne jest wprowadzenie suplementacji białkowej o dużej podaży kalorii. Pomocna może być współpraca z dietetykiem, który przygotuje jadłospis złożony z niewielkich posiłków o dużej kaloryczności. Jednak jeśli chory nie jest w stanie przyjmować pożywienia, należy podawać odżywki witaminowe przeznaczone dla osób z kacheksją. 

W odbudowie mięśni pomaga również rehabilitacja ruchowa, jednak nie każdy pacjent jest w stanie stosować tę formę terapii. U osób ze skrajnym wyniszczeniem może ona przynieść więcej szkód niż korzyści. Decyzja należy do lekarza prowadzącego i uzależniona jest od rodzaju schorzenia podstawowego oraz stanu pacjenta.  

Leczenie kacheksji medyczną marihuaną

Medyczna marihuana stosowana jest u pacjentów z nowotworami nie tylko w przypadku kacheksji. Łagodzi ból i nudności, które są częstym skutkiem ubocznym chemioterapii. U chorych z zespołem kacheksji-anoreksji duże znaczenie ma również wpływ kannabinoidów na apetyt. Układ endokannabinoidowy reguluje odczuwanie głodu oraz przyjemności z przyjmowanych posiłków[2]Jager G, Witkamp RF. The endocannabinoid system and appetite: relevance for food reward. Nutr Res Rev. 2014 Jun;27(1):172-85. doi: 10.1017/S0954422414000080. Epub 2014 Jun 16. PMID: 24933167, data … Continue reading.

Wpływ kannabinoidów na apetyt

Zwiększenie apetytu u pacjentów z kacheksją nowotworową potwierdza badanie z 2011 roku. Połowa badanych otrzymywała przez 18 dni 2.5 mg THC, a druga część placebo. W grupie osób zażywających THC odnotowano wzrost apetytu i odczuwanej przyjemności z jedzenia, poprawę jakości snu oraz mniejszy stres[3]Brisbois T. D., de Kock I. H., Watanabe S. M., Mirhosseini M., Lamoureux D. C., Chasen M., MacDonald N., Baracos V. E., Wismer W. V., Delta-9-tetrahydrocannabinol may palliate altered chemosensory … Continue reading.

Przegląd różnych badań w tym temacie przeprowadzony w 2019 roku potwierdził zwiększanie apetytu w kacheksji nowotworowej u 95 proc. badanych[4]Wang J., Wang Y., Tong M., Pan H., Li D.; Medical Cannabinoids for Cancer Cachexia: A Systematic Review and Meta-Analysis; Hindawi, BioMed Research InternationalVol. 2019, Article ID: … Continue reading.

THC a nudności i wymioty

U osób z nowotworami przyjmowanie posiłków utrudniają także nudności i wymioty. W badaniu obejmującym 55. chorych z różnymi rodzajami nowotworów przetestowano działanie THC na te objawy. Aż 40. pacjentów nie doświadczyło nudności po przyjęciu dawki fitokannabinoidu. Dla porównania na silny lek przeciwwymiotny, prochlorperazynę, zareagowało jedynie 8 osób[5]Orr L. E,. McKernan J. F.; Antiemetic effect of delta 9-tetrahydrocannabinol in chemotherapy-associated nausea and emesis as compared to placebo and compazine. J Clin Pharmacol. 1981 … Continue reading.

Obiecujące są również wyniki badań na osobach z kacheksją wywołaną HIV. Badani przyjmowali placebo, marihuanę w formie papierosów lub tabletek. W grupie zażywającej THC zaobserwowano wzrost apetytu, a tym samym dziennej podaży kalorii. Dodatkowo chorzy zaczęli przybierać na wadze, czego nie zauważono podczas badań na osobach z nowotworami[6]Haney M., Gunderson E., Rabkin J., Hart C., Vosburg S., Comer S., Foltin R.; Dronabinol and Marijuana in HIV-Positive Marijuana Smokers, JAIDS Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes: August … Continue reading.

Chociaż medyczna marihuana raczej nie będzie lekiem pierwszego rzutu u osób z kacheksją, warto rozważyć włączenie jej do leczenia. Zwłaszcza u chorych z kacheksją nowotworową może przynieść korzyści na wielu polach. Bez wątpienia jest to bardziej naturalny sposób na zwiększenie apetytu niż farmaceutyki. Jednak należy obserwować ewentualne skutki uboczne, które przy mocno osłabionym organizmie będą znacznie bardziej odczuwalne.   

Przypisy:

Przypisy:
1von Haehling S., Anker S. D.; Cachexia as a major underestimated and unmet medical need: facts and numbers, J Cachexia Sarcopenia Muscle (2010) 1:1–5DOI 10.1007/s13539-010-0002-6, data dostępu: wrzesień 2021
2Jager G, Witkamp RF. The endocannabinoid system and appetite: relevance for food reward. Nutr Res Rev. 2014 Jun;27(1):172-85. doi: 10.1017/S0954422414000080. Epub 2014 Jun 16. PMID: 24933167, data dostępu: wrzesień 2021
3Brisbois T. D., de Kock I. H., Watanabe S. M., Mirhosseini M., Lamoureux D. C., Chasen M., MacDonald N., Baracos V. E., Wismer W. V., Delta-9-tetrahydrocannabinol may palliate altered chemosensory perception in cancer patients: results of a randomized, double-blind, placebo-controlled pilot trial, Annals of Oncology, Vol. 22, I. 9, 2011, P. 2086-2093, ISSN 0923-7534, https://doi.org/10.1093/annonc/mdq727, data dostępu: wrzesień 2021
4Wang J., Wang Y., Tong M., Pan H., Li D.; Medical Cannabinoids for Cancer Cachexia: A Systematic Review and Meta-Analysis; Hindawi, BioMed Research International
Vol. 2019, Article ID: 2864384, p. 6; https://doi.org/10.1155/2019/2864384, data dostępu: wrzesień 2021
5Orr L. E,. McKernan J. F.; Antiemetic effect of delta 9-tetrahydrocannabinol in chemotherapy-associated nausea and emesis as compared to placebo and compazine. J Clin Pharmacol. 1981 Aug-Sep;21(S1):76S-80S. doi: 10.1002/j.1552-4604.1981.tb02578.x. PMID: 6271846, data dostępu: wrzesień 2021
6Haney M., Gunderson E., Rabkin J., Hart C., Vosburg S., Comer S., Foltin R.; Dronabinol and Marijuana in HIV-Positive Marijuana Smokers, JAIDS Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes: August 15, 2007;Vol. 45, Issue 5, p.545-554; doi: 10.1097/QAI.0b013e31811ed205, data dostępu: wrzesień 2021

Pytania naszych czytelników

– Czy terapia medyczną marihuaną uzależnia?

"Stosowanie medycznej marihuany może powodować uzależnienie"

Dowiedz się więcej na temat uzależnienia od konopii:

Czy uzależnienie od marihuany jest możliwe?

– Czym się różni medyczna marihuana od marihuany nielegalnej?

"Medyczna marihuana jest uprawiana w ściśle kontrolowanych warunkach oraz regularnie poddawana testom laboratoryjnym co pozwala na otrzymanie stałego stężenia substancji aktywnych, które w niekontrolowanych warunkach roślina konopii posiada różne."

Dowiedz się więcej o medycznej marihuanie:

Jak Twój organizm metabolizuje konopie?

– Jacy specjaliści przyjmują w Medicana?

"W Medicana przyjmują lekarze specjalizacji medycznych m.in neurologii, psychiatrii, gastrologii, ginekologii i anestezjologii."

Zapoznaj się z listą naszych lekarzy:

Lekarze oraz zespół Medicana

left arrow right arrow

Zadaj swoje pytanie,

Zapisz się do newsletter