Grafika, białe tło fioletową kreską, czarnym napisem Reumatologia - Fibromialgia oraz zielonym logo Medicana w lewym dolnym rogu.
Fibromialgia

Fibromialgia. Przyczyny, objawy, leczenie.

Publikacja: 12 stycznia, 2021

Aktualizacja: 2 sierpnia, 2021

Fibromialgia jest mało znaną chorobą reumatyczną, która skutecznie utrudnia życie codzienne. Medyczna marihuana ze swoimi właściwościami przeciwbólowymi przynosi ogromną ulgę chorym.

Weryfikowane przez:

Fibromialgia – charakterystyka

Fibromialgia to trudna do zdiagnozowania niezapalna choroba reumatyczna. Szerzej znana stała się po tym, jak przyznała się do niej piosenkarka Lady Gaga. Głównym objawem schorzenia jest ból rozchodzący się po całym ciele i utrudniający normalne funkcjonowanie. 

Fibromialgia często ma swoje źródło w traumatycznym wydarzeniu, urazie fizycznym, operacji lub infekcji zapalnej. W innych przypadkach objawy nasilają się stopniowo bez konkretnej przyczyny. 

Fibromialgia występuje u 3-6 proc. populacji, z czego nawet dziesięciokrotnie częściej chorują kobiety. Pierwsze objawy pojawiają się między 30. a 50. rokiem życia. W Polsce nigdy nie przeprowadzono badań, które określałyby ilość chorych, ale odsetek prawdopodobnie jest zbliżony. Wielu Pacjentów nadal pozostaje niezdiagnozowanych, ponieważ fibromialgii nie da się potwierdzić badaniami krwi ani obrazowymi. 

Fibromialgia – przyczyny choroby 

Przyczyny fibromialgii są bardzo różne. Choroba nie jest dobrze zbadana, dlatego lekarzom trudno z całkowitą pewnością wyszczególnić przyczyny. Do najbardziej prawdopodobnych powodów fibromialgii należą: 

  • genetyka – jeśli w rodzinie występowały wcześniej przypadki choroby, prawdopodobieństwo zachorowania wzrasta 
  • fizyczny lub psychiczny uraz w przeszłości
  • przebyta infekcja wirusowa 
  • problemy ze snem
  • palenie
  • nadwaga 
  • przewlekły stres

Niektórzy lekarze rozróżniają fibromialgię pierwotną i wtórną. Wtórna powodowana jest przez inne choroby współistniejące m.in. toczeń, zapalenie stawów, boreliozę, sarkoidozę, niedoczynność lub nadczynność tarczycy, depresję lub stany lękowe. 

Fibromialgia – objawy choroby

Podstawowym objawem fibromialgii jest przewlekły ból o zmiennym nasileniu rozchodzący się po całym ciele. Zazwyczaj rozpoczyna się w odcinku szyjnym lub lędźwiowym kręgosłupa, następnie promieniuje na kolejne obszary: całe plecy, klatkę piersiową i grupy mięśni okołostawowych. Aktywność fizyczna zwiększa odczuwanie bólu.

Drugim symptomem, który uznawany jest za konieczny do zdiagnozowania choroby, jest wrażliwość na ucisk konkretnych punktów w ciele nazywanych tender points. Znajdują się one w miejscach przyczepu ścięgien lub ich przebiegu. Jest ich 18 w całym ciele. Znajdują się m.in. na potylicy, dolnym odcinku szyi, żuchwie, żebrach, kolanach, barkach, w różnych miejscach pleców, klatki piersiowej i pośladków.

Poza objawami związanymi z bólem, wśród symptomów fibromialgii wymieniane są[1]Samborski W., Fibromialgia — aktualne zasady rozpoznawania choroby, nowe propozycje dotyczące patogenezy i leczenia, Forum Reumatologiczne, 2015, tom 1, nr 1, 5-11; … Continue reading

  • przewlekłe zmęczenie
  • zaburzenia snu
  • sztywność niektórych części ciała, głównie rano
  • migreny
  • zaburzenia ze strony układu trawiennego
  • ciągle zimne stopy lub dłonie
  • nadmierna potliwość
  • wrażliwość na zimno, ciepło, światło i zapachy 
  • trudności poznawcze, mgła mózgowa
  • niemiarowa praca serca 
  • suchość w jamie ustnej
  • duszności
  • zawroty głowy
  • uczucie obecności ciała obcego w gardle
  • zaburzenia nastroju
  • stany depresyjne
  • lęki

Fibromialgia nie jest uznawana za chorobę progresywną, chociaż u niektórych z czasem widać nasilenie objawów. Zazwyczaj symptomy ulegają czasowym fazom zaostrzenia i remisji. Zdarzają się Pacjenci, którzy zupełnie przestają doświadczać objawów. Jednak fibromialgia jest chorobą nawracającą, dlatego stan takich osób określa się jako “długoterminową remisję”.  

Rodzaje fibromialgii

Przypuszczalnie istnieją różne rodzaje fibromialgii, które różnią się między sobą umiejscowieniem bólu i towarzyszącymi symptomami. W zależności od odmiany choroby fazy zaostrzenia i remisji są różnej długości, istnieje też większe prawdopodobieństwo wyzdrowienia[2]Estévez-López F., Segura-Jiménez V., Álvarez-Gallardo I. C., Borges-Cosic M., Pulido-Martos M., A. Carbonell-Baeza, Aparicio V. A., Geenen R., Delgado-Fernández M., Adaptation profiles … Continue reading.

Fibromialgia – diagnostyka 

Fibromialgia bywa problematyczna w diagnostyce, ponieważ nie jest widoczna w żadnych badaniach obrazowych czy krwi. W celu jej zdiagnozowania najlepiej udać się do reumatologa, jednak nie wszyscy lekarze uznają istnienie tej choroby. W rzeczywistości fibromialgię może stwierdzić również lekarz rodzinny. Zazwyczaj od wystąpienia pierwszych objawów do postawienia diagnozy mija ok. 5 lat. 

Do 2010 roku rozpoznanie następowało po stwierdzeniu bólu w 11 z 18 punktów tkliwych na ciele. W 2010 i 2016 roku Amerykańskie Towarzystwo Reumatologiczne wprowadziło nowy system diagnozowania. Oparty jest na wysokości indeksu bólu (musi przekraczać 7 pkt.) we wskazanych przez Pacjenta miejscach oraz wskaźniku nasilenia pozostałych objawów (powyżej 5 pkt.), takich jak zmęczenie, zaburzenia snu i zaburzenia poznawcze. Dodatkowo symptomy muszą być obecne przez minimum 3 miesiące i nie mogą być spowodowane innymi schorzeniami[3]Wolfe F., Clauw D. J., Fitzcharles M-A., Goldenberg D. L., Katz R. S., Mease P., Russell A. S., Russell I. J., Winfield J. B., Yunus M. B., The American College of Rheumatology Preliminary Diagnostic … Continue reading.

Chociaż fibromialgia nie jest widoczna w badaniach, istnieje teoria, że chorzy mają podwyższony poziom cytokin w surowicy. Wpływają one na funkcjonowanie współczulnego układu nerwowego, jakość snu oraz modulują powstawanie i nasilenie bólu[4]Sturgill J., McGee E., Menzies V., Unique Cytokine Signature in the Plasma of Patients with Fibromyalgia, Journal of Immunology Research, vol. 2014, article ID: 938576; … Continue reading.

W diagnostyce fibromialgii konieczne jest wykluczenie innych chorób, dlatego lekarz może zlecić pełną morfologię krwi zorientowaną na zbadanie funkcji tarczycy i nadnerczy. Nadczynność tarczycy może wywoływać objawy podobne do fibromialgii. Zalecane jest również oznaczenie poziomu witaminy D, ponieważ jej niedobory też powodują zbliżone symptomy.  

Fibromialgia – leczenie 

Leczenie fibromialgii oparte jest głównie na łagodzeniu bólu. W drodze do całkowitego wyzdrowienia kluczowe znaczenie ma jednak psychoterapia, edukacja na temat higieny snu i nauka technik relaksacyjnych w celu przeciwdziałania przewlekłemu stresowi. 

Farmakoterapia

Pierwszym krokiem jest zazwyczaj wdrożenie farmakoterapii lekami przeciwbólowymi i niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi. Niestety, przynosi ona zadowalające efekty u zaledwie 25 proc. Pacjentów. Najbardziej skutecznym z leków jest tramadol, który ma silne działanie uzależniające. Tak samo jak benzodiazepiny przepisywane w celu rozluźnienia mięśni. 

Zdecydowanie lepiej sprawdza się farmakoterapia lekami antydepresyjnymi, zwłaszcza nowszej generacji z grup SSRI (fluoksetyna, citalopram, paroksetyna) i NSRI (wenlafaksyna, duloksetyna, milnacipran). Przed zastosowaniem tych leków lekarz powinien wykonać dokładny wywiad dotyczący zaburzeń psychologicznych i uważnie obserwować Pacjenta w trakcie terapii. 

Psychoterapia

Liczne badania wskazują na psychologiczne podłoże fibromialgii. Dlatego też, wdrożenie psychoterapii prowadzonej przez specjalistów doświadczonych w pracy z tym schorzeniem, jest konieczne. Najlepsze efekty przynosi terapia poznawczo-behawioralna, w trakcie której leczeniu podlegają również zaburzenia snu i lęki. 

Fizjoterapia 

Fizjoterapia pomaga zmniejszyć dolegliwości bólowe. Powinna opierać się na łagodnych formach ruchu, ponieważ nadmierny wysiłek fizyczny może przynieść odwrotny skutek. Do polecanych w leczeniu fibromialgii metod fizjoterapeutycznych należą ćwiczenia na rowerze stacjonarnym, marsz, zajęcia z rytmiki i tańca, joga, tai-chi, bieganie i ćwiczenia w wodzie. 

Fibromialgia a ciąża 

Niestety, istnieje wciąż niewiele badań, które skupiałyby się na ciężarnych kobietach z diagnozą fibromialgii. Z założenia nie wpływa ona znacząco na prawdopodobieństwo zapłodnienia, jednak objawy choroby m.in. ból, stres i przewlekłe zmęczenie mogą ulec nasileniu w trakcie ciąży[5]Temple University. (2006, July 5). Fibromyalgia Increases Pain And Fatigue For Pregnant Women. ScienceDaily. Retrieved March 20, 2021 from www.sciencedaily.com/releases/2006/07/060705184726.htm, … Continue reading.

Większość leków stosowanych w terapii fibromialgii nie jest bezpieczna dla ciężarnych kobiet. Należy na czas ciąży przerwać farmakoterapię, oczywiście po konsultacji z lekarzem. Zamiast niej można wdrożyć metody alternatywne takie jak lekkie ćwiczenia, joga, masaż czy medytacja. 

Fibromialgia ma niestety wpływ na prawdopodobieństwo poronienia. W 2010 roku izraelscy lekarze przebadali 112 kobiet, z których 10 proc. poroniło[6]Zioni T., Buskila D., Aricha-Tamir B., Wiznitzer A., Sheiner E., Pregnancy outcome in patients with fibromyalgia syndrome; The Journal of Maternal-Fetal &Neonatal Medicine, vol. 24, 2011-issue … Continue reading. Oprócz tego Pacjentki z fibromialgią rodziły mniejsze dzieci, posiadały wyższy poziom cukru we krwi i płynu owodniowego. Z kolei rzadziej zdarzały się u nich przedwczesne porody i cesarskie cięcia. 

Alternatywne metody leczenia fibromialgii

Wobec niskiego wskaźnika skuteczności farmakoterapii u chorych z fibromialgią wielu z nich wybiera alternatywne metody leczenia. Najczęściej polecane są:

  • krioterapia – zmniejsza ból i zwiększa wydzielanie endorfin
  • ultradźwięki, terapia falą uderzeniową – leczą ból mięśni
  • terapia laserem biostymulacyjnym – obniża ból, zmniejsza stany zapalne, obrzęki i usprawnia regenerację tkanek miękkich
  • hydroterapia – dzięki niej leczenie objawowe jest bardziej efektywne 
  • akupunktura
  • joga

Dodatkowo ważnym elementem w terapii chorych na fibromialgię jest dieta bogata w tryptofan – substancję, która wspomaga produkcję serotoniny w organizmie. Tryptofan znajdziemy w rybach (tuńczyk, dorsz), serach (mozzarella), mleku, chudym mięsie i produktach sojowym. Największą zawartość wykazują pestki dyni (576 mg na 100 g). 

Ostatnie badania pokazują również wysoką skuteczność stosowania diety Low FODMAP, czyli sposobu żywienia opartego na spożywaniu produktów niefermentujących. Nie jest to dieta przeznaczona do długofalowego stosowania, ale może być wdrażana w trakcie zaostrzenia objawów[7]Marum A. P., Moreira C., Carus P. T., Saraiva F., Guerrero S. S., A low fermentable oligo-di-mono-saccharides and polyols (fodmap) diet is a balanced therapy for fibromyalgia with nutritional and … Continue reading.

Drugim sposobem odżywiania, który wspomaga łagodzenie objawów fibromialgii jest dieta lakto wegańska lub lakto wegetariańska. Już po czterech tygodniach jej stosowania wraz z fizjoterapią chorzy obserwowali zmniejszenie dolegliwości bólowych[8]Martinez-Rodriguez A., Leyva-Vela B., Martinez-Garcia A., Nadal-Nicolás Y., Wpływ diety laktowegetariańskiej i ćwiczeń stabilizujących rdzeń na skład ciała i ból u kobiet z fibromialgią: … Continue reading.

Medyczna marihuana w leczeniu fibromialgii 

Badania wskazują, że CBD jest w stanie wpływać na aktywność komórek przekazujących informacje o bólu oraz tych, które powodują stany zapalne w organizmie. Ta właściwość kannabidiolu jest już szeroko wykorzystywana m.in. w schorzeniach nowotworowych, a teraz również w fibromialgii. 

W badaniach chorzy przyjmujący medyczną marihuanę obserwowali zmniejszenie bólu już po 2 godzinach od zażycia substancji[9]Fiz J., Durán M., Capellà D., Carbonell J., Farré M., Cannabis Use in Patients with Fibromyalgia: Effect on Symptoms Relief and Health-Related Quality of Life; PLoS ONE 6(4): e18440. … Continue reading. Oprócz tego konopie indyjskie mają terapeutyczny wpływ również na problemy ze snem oraz lęki i depresję. Podobne działanie wykazuje nabilon – syntetyczny kannabinoid[10]Skrabek R. Q., Galimova L., Ethans K., Perry D., Nabilone for the Treatment of Pain in Fibromyalgia; The Journal of Pain, vol. 9, issue 2, P164-173(2008), https://doi.org/10.1016/j.jpain.2007.09.002, … Continue reading.

Dużą zaletą kannabinoidów jest fakt, że – w przeciwieństwie do przeciwbólowych leków opioidowych – nie wzrasta na nie tolerancja i nie powodują uzależnienia[11]Hurd, Y.L., Yoon, M., Manini, A.F. et al. Early Phase in the Development of Cannabidiol as a Treatment for Addiction: Opioid Relapse Takes Initial Center Stage. … Continue reading. Zalecane jest rozpoczęcie leczenia CBD od najmniejszej dawki i stopniowe zwiększanie jej o 5-10 mg na dobę. Nie ma określonej dawki zalecanej dla osób cierpiących na fibromialgię, ale zazwyczaj jest ona dość wysoka. 

Skutki uboczne w przypadku stosowania kannabinoidów są raczej łagodne, zwłaszcza w porównaniu ze skutkami farmakoterapii. Najczęstszymi z nich są zawroty głowy, suchość w ustach, uczucie senności. 

Przypisy:

Przypisy:
1Samborski W., Fibromialgia — aktualne zasady rozpoznawania choroby, nowe propozycje dotyczące patogenezy i leczenia, Forum Reumatologiczne, 2015, tom 1, nr 1, 5-11; https://journals.viamedica.pl/forum_reumatologiczne/article/view/43329/34980#ref_footnotebookmark_end_8_1, data dostępu: luty 2021
2Estévez-López F., Segura-Jiménez V., Álvarez-Gallardo I. C., Borges-Cosic M., Pulido-Martos M., A. Carbonell-Baeza, Aparicio V. A., Geenen R., Delgado-Fernández M., https://doi.org/10.1093/rheumatology/kex302, data dostępu: luty 2021">Adaptation profiles comprising objective and subjective measures in fibromyalgia: the al-Ándalus project, Rheumatology, Volume 56, Issue 11, November 2017, s.2015–2024, https://doi.org/10.1093/rheumatology/kex302, data dostępu: luty 2021
3Wolfe F., Clauw D. J., Fitzcharles M-A., Goldenberg D. L., Katz R. S., Mease P., Russell A. S., Russell I. J., Winfield J. B., Yunus M. B., The American College of Rheumatology Preliminary Diagnostic Criteria for Fibromyalgia and Measurement of Symptom Severity; kwiecień 2010, Arthritis Care & Research, vol. 62, issue 5, s. 600-610. https://doi.org/10.1002/acr.20140, data dostępu: luty 2021
4Sturgill J., McGee E., Menzies V., Unique Cytokine Signature in the Plasma of Patients with Fibromyalgia, Journal of Immunology Research, vol. 2014, article ID: 938576; https://doi.org/10.1155/2014/938576, data dostępu: luty 2021 
5Temple University. (2006, July 5). Fibromyalgia Increases Pain And Fatigue For Pregnant WomenScienceDaily. Retrieved March 20, 2021 from www.sciencedaily.com/releases/2006/07/060705184726.htm, data dostępu: luty 2021
6Zioni T., Buskila D., Aricha-Tamir B., Wiznitzer A., Sheiner E., Pregnancy outcome in patients with fibromyalgia syndrome; The Journal of Maternal-Fetal &Neonatal Medicine, vol. 24, 2011-issue 11, https://doi.org/10.3109/14767058.2010.551152, data dostępu: luty 2021
7Marum A. P., Moreira C., Carus P. T., Saraiva F., Guerrero S. S., A low fermentable oligo-di-mono-saccharides and polyols (fodmap) diet is a balanced therapy for fibromyalgia with nutritional and symptomatic benefits; Nutrición Hospitalaria, vol. 34, n.3 (2017), s. 503-758; https://dx.doi.org/10.20960/nh.703, data dostępu: luty 2021
8Martinez-Rodriguez A., Leyva-Vela B., Martinez-Garcia A., Nadal-Nicolás Y., Wpływ diety laktowegetariańskiej i ćwiczeń stabilizujących rdzeń na skład ciała i ból u kobiet z fibromialgią: randomizowane badanie kontrolowane; Nutrición Hospitalaria, vol. 35, n.2 (2018), s. 249-502, https://dx.doi.org/10.20960/nh.1341, data dostępu: luty 2021
9Fiz J., Durán M., Capellà D., Carbonell J., Farré M., Cannabis Use in Patients with Fibromyalgia: Effect on Symptoms Relief and Health-Related Quality of Life; PLoS ONE 6(4): e18440. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0018440; data dostępu: luty 2021
10Skrabek R. Q., Galimova L., Ethans K., Perry D., Nabilone for the Treatment of Pain in Fibromyalgia; The Journal of Pain, vol. 9, issue 2, P164-173(2008), https://doi.org/10.1016/j.jpain.2007.09.002, data dostępu: 2021
11Hurd, Y.L., Yoon, M., Manini, A.F. et al. Early Phase in the Development of Cannabidiol as a Treatment for Addiction: Opioid Relapse Takes Initial Center Stage. Neurotherapeutics 12, 807–815 (2015). https://doi.org/10.1007/s13311-015-0373-7

Pytania naszych czytelników

– W jakiej formie przyjmuje się medyczną marihuanę?

"Zalecamy przyjmowanie medycznej marihuany która jest suszem (to jedyna forma dostępna w Polsce) poprzez waporyzację - bezdymną inhalację, która jest najbezpieczniejszą formą przyjmowaniu suszu."

– Jacy specjaliści przyjmują w Medicana?

"W Medicana przyjmują lekarze specjalizacji medycznych m.in neurologii, psychiatrii, gastrologii, ginekologii i anestezjologii."

left arrow right arrow

Zadaj swoje pytanie,

Zapisz się do newsletter